ធ្លាប់ឆ្លងកាត់បទពិសោធន៍ប្រយុទ្ធនឹងមេរោគរបេងអស់រយៈពេលជាច្រើនខែ ហូតជាសះស្បើយ បច្ចុប្បន្នអ្នកស្រី វ៉ាត លីដា និងគ្រួសារមានសុខភាពល្អប្រសើរ និងក្លាយជាជនបង្គោលនៅក្នុងសហគមន៍ ដែលមានតួនាទីជួយដល់អ្នកឆ្លងជំងឺរបេងផ្សេងៗទៀត ក្នុងការតស៊ូព្យាបាលជំងឺឆ្លងតាមខ្យល់នេះ ឲ្យបានជាសះស្បើយដូចជាអ្នកស្រី និងក្រុមគ្រួសារដែរ។
អ្នកស្រី វ៉ាត លីដា បានលើកឡើងពីបទពិសោធន៍ព្យាបាលខ្លួនឯង ក្រុមគ្រួសារ និងប្រជាជនក្នុងសហគមន៍ ដែលអ្នកស្រីធ្លាប់ឆ្លងកាត់ជាច្រើនករណីកន្លងមកថា បញ្ហាប្រឈមធំៗដែលរារាំងមិនឲ្យអ្នកជំងឺរបេងតស៊ូព្យាបាលខ្លួនដល់ជាសះស្បើយ ហើយបណ្ដោយខ្លួនរហូតដល់ស្លាប់ មាន៣ គឺ ទី១ ការឈមនឹងប្រតិកម្មថ្នាំ, ទី២ គឺកត្តាជីវភាព, និងទី៣ កត្តាបាក់ទឹកចិត្ត។
ចំពោះកត្តាប្រឈមទីមួយ គឺប្រតិកម្មនៃថ្នាំ អ្នកស្រីប្រាប់ថា ការព្យាបាលជំងឺរបេងធ្វើឡើងជាដំណាក់កាល ដោយដំណាក់កាលទី១ គឺត្រូវសម្រុកលេបថ្នាំដើម្បីបំបាក់មេរោគ ហើយថ្នាំព្យាបាលរបេងពេលទទួលទានម្ដងៗមានច្រើនគ្រាប់បញ្ចូលគ្នា។ លើសពីនេះ ប្រតិកម្មថ្នាំបណ្ដាលឲ្យលំបាកក្នុងខ្លួន ដោយសារមានអាការៈផ្សេងៗ ដូចជារមាស់ ឈឺក្បាល វិលមុខ ចង្អោរ ជាដើម។ ប្រសិនបើអ្នកជំងឺទ្រាំងបានរយៈពេល២សប្ដាហ៍ ដោយទទួលទានថ្នាំបានទៀងទាត់ អាការៈអស់ទាំងនេះ នឹងធូរស្រាលមកវិញ។
ពាក់ព័ន្ធនឹងកត្តាជីវភាព អ្នកដែលបណ្ដោយខ្លួនឲ្យកើតជំងឺរបេងសួតធ្ងន់ធ្ងរភាគច្រើន គឺជាប្រជាពលរដ្ឋដែលមានជីវភាពមធ្យម និងមិនសូវធូរធារ។ ទោះបីជាការព្យាបាលជំងឺនេះមិនតម្រូវឲ្យបង់ថ្លៃ ក៏ប៉ុន្តែផលរំខាន ដែលបណ្ដាលមកពីប្រតិកម្មថ្នាំពេទ្យ វាជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ការប្រកបរបរទទួលទានរបស់ពួកគាត់។ នេះជាការពន្យល់របស់អ្នកស្រី វ៉ាត លីដា។ អ្នកស្រីបន្តថា គ្រួសារអ្នកកើតជំងឺរបេងខ្លះ មានជនបង្គោលក្នុងគ្រួសារតែម្នាក់ ដែលត្រូវរ៉ាប់រងចំណូលគ្រួសារ។ ដូច្នេះហើយ ការអាក់ខានមិនបានបំពេញការងាររកចំណូល វានឹងធ្វើឲ្យជីវភាពពួកគាត់កាន់តែដុនដាប ហើយប្រសិនបើមានបំណុលធនាគារនោះ គឺរឹតតែយ៉ាប់។ កត្តានេះ អាចនឹងជំរុញឲ្យពួកគាត់លាក់បាំងពីស្ថានភាពជំងឺ និងមិនព្រមតស៊ូព្យាបាលខ្លួន។
កត្តាធ្ងន់ធ្ងរមួយទៀតគឺ ការបាក់ទឹកចិត្ត ដែលបណ្ដាលមកពីខ្វះព័ត៌មាន ភាពអៀនខ្មាស និងការរើសអើងក្នុងសង្គម។ អ្នកស្រី លីដា ថា ការរក្សាគម្លាតសង្គម ដើម្បីបង្ការការឆ្លងមេរោគ វាមិនមែនជាការរើសអើងនោះទេ ប៉ុន្តែការចាត់ថ្នាក់ ការវាយតម្លៃ ការប្រើកាយវិការ និងពាក្យសម្ដីណាមួយដែលនាំឲ្យអ្នកជំងឺមានអារម្មណ៍ថាខ្លួនឯងនៅមិនចុះនឹងសង្គម ឬត្រូវបានសង្គមស្ងប់ខ្ពើម នោះហើយដែលជាការរើសអើងពិតប្រាកដ ដែលមិនគួរកើតមានចំពោះអ្នកជំងឺរបេង។ ផ្ទុយមកវិញ ក្នុងនាមជាអ្នកជិតខាង ជាសាច់ញាតិ ត្រូវពន្យល់ណែនាំ និងលើកទឹកឲ្យអ្នកជំងឺព្យាយាមតស៊ូប្រយុទ្ធនឹងជំងឺកាចសាហាវនេះ ទាល់តែបានជាសះស្បើយមកវិញ។
អ្នកស្រីបញ្ជាក់ថា របេងជាជំងឺឆ្លងពីមនុស្សម្នាក់ទៅម្នាក់ទៀតតាមខ្យល់ មិនមែនជាជំងឺតពូជនោះទេ ហើយជំងឺនេះ ជាជំងឺដែលព្យាបាលជាដាច់តាមលក្ខណៈវេជ្ជសាស្ត្រត្រឹមត្រូវ ដែលអាចឲ្យអ្នកជំងឺជាសះស្បើយ ត្រលប់មកជាមនុស្សមានសុខភាពល្អមាំមួនឡើងវិញ។
លោកវេជ្ជបណ្ឌិត ហួត ចាន់យូដា ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលជាតិកម្ចាត់រោគរបេង និងហង់សិន បានបង្ហាញថា ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ក្នុងមួយឆ្នាំមជ្ឈមណ្ឌលទទួលបានរបាយការណ៍អ្នកឆ្លងជំងឺរបេងប្រមាណជា ៣០ ០០០ នាក់ ក្នុងនោះប្រហែល ៩៦% ត្រូវបានព្យាបាលជាសះស្បើយ ចំណែកប៉ុន្មានភាគរយទៀតភាគច្រើនជាមនុស្សមានវ័យចាស់ជរា ដែលមិនអាចទ្រាំនឹងប្រតិកម្មថ្នាំព្យាបាលរបេងបាន។
អ្នកស្រី វ៉ាត លីដា បានផ្ដាំផ្ញើទៅកាន់អ្នកដែលមានរោគសញ្ញាសង្ស័យពាក់ព័ន្ធជំងឺរបេង ដូចជាក្អក ឈឺទ្រូង ហើមកូនកណ្ដុរ ជាដើមសូមអញ្ជើញទៅពិនិត្យសុខភាព និងតាមដានជាប្រចាំ ដើម្បីបង្ការក្រែងឆ្លងរោគរបេង ដែលត្រូវព្យាបាលឲ្យទាន់ពេលវេលា។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា គួរជៀសវាង ឬកាត់បន្ថយការជក់បារី ជាពិសេសបារីអេឡិចត្រូនិក ដែលជាមូលហេតុចម្បងនាំឲ្យឆ្លងជំងឺរបេង៕
អត្ថបទ៖ ឈិន ធារ៉ាត់
