ជំហរឥតងាករេ និងមោះមុត ប្រកបកដោយការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ចំពោះប្រទេសជាតិ និងប្រជាជន រាជរដ្ឋាភិបាលកំពុងបន្ដនីតិវិធីរៀបចំបណ្ដឹងក្នុងសំណុំរឿងព្រំដែនកម្ពុជាថៃ ទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្ដរជាតិ បើទោះបីជាភាគីថៃមិនយល់ព្រមដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនតាមយន្ដការតុលាការអន្ដរជាតិនេះក៏ដោយ។
ជំហរដ៏រឹងមាំនេះជាការឆ្លើយតបទៅនឹងមតិចរចាមអារ៉ាមមួយចំនួនដែលលើកឡើងទាំងស្រពិចស្រពិលថា កម្ពុជាបានដាក់ពាក្យប្ដឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្ដរជាតិតាំងថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ហើយខ្លះលើកឡើងថា កម្ពុជាទំនងជាបោះបង់ចោលការប្ដឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្ដរជាតិ ICJ ព្រោះនៅបន្ដយន្ដការជជែកដោះស្រាយទ្វេរភាគីនៅឡើយ?
ដើម្បីជម្រះមន្ទិលទាំងនេះ ឯកឧត្តម ប៉ែន បូណា រដ្ឋមន្ត្រីប្រតិភូអមនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងជាប្រធានអង្គភាពអ្នកនាំពាក្យរាជរដ្ឋាភិបាល បានប្រាប់ទូរទស្សនជាតិកម្ពុជាហៅកាត់ ទ.ទ.ក ថា កម្ពុជាមកដល់ម៉ោងនេះ បន្ដដំណើរការរៀបចំសំណុំរឿងដាក់ពាក្យបណ្ដឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្ដរជាតិ ICJ ដែលមិនមានការរាថយនោះឡើយ។ ច្បាស់ណាស់កម្ពុជាមិនទាន់បានដាក់ពាក្យបណ្ដឹងនៅឡើយទេ ប៉ុន្ដែរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដែលមានសម្ដេចបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានលើកឡើងនៅក្នុងអង្គសមាជព្រឹទ្ធសភា និងរដ្ឋសភាលើកដំបូងនៅថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា គឺអង្គសមាជបានបោះឆ្នោតគាំទ្រ និងបានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍រួមគាំទ្រ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជារៀបចំយកជម្លោះនៅតំបន់មុំបី ប្រាសាទតាមាន់តូច ប្រាសាទតមាន់ធំ និងប្រាសាទតាក្របី ទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្ដរជាតិ។
ឆ្លើយតបនឹងមតិមួយចំនួនថាកម្ពុជាចង់បោះបង់ការប្ដឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្ដរជាតិ ក្រោយពីភាគីថៃបង្ហាញជំហរចង់ចរចាទ្វេរភាគី ហើយមិនឡើងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្ដរជាតិនោះ ឯកឧត្តម ប៉ែន បូណា បានលើកឡើងថា កម្ពុជាក៏ចង់ស្ស្ដាប់ជំហររបស់ថៃឲ្យកាន់តែច្បាស់នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មការ ចម្រុះ ខណ្ឌសីមា និងបោះបង្គោលព្រំដែនគោក (JBC) កម្ពុជា-ថៃ នៅថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា ២០២៥ខាងមុខនេះ។ ប៉ុន្ដែបើទោះបីជំហរថៃមិនព្រមក៏ដោយ ក៏កម្ពុជានៅតែបន្ដជំហរលើកសំណុំរឿងព្រំដែនទាំង៤ខាងលើ ទៅដោះស្រាយនៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្ដរជាតិ ICJ ដដែល។
ដើម្បីយកជ័យជម្នះនៅតុលាការអន្ដរជាតិ កម្ពុជាកំពុងរៀបចំសមាសភាពមនុស្សដែលមានសត្ថភាព និងឯកសាររឹងមាំ ដើម្បីរៀបចំបណ្ដឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្ដរជាតិ។ ឯកឧត្តម ប៉ែន បូណា បានលើកឡើងទៀតថា រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដែលមានសម្ដេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែតជានាយករដ្ឋមន្រ្តី បានយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់លើបញ្ហានេះ ហើយកម្ពុជានឹងខិតខំធ្វើយ៉ាងណារៀបចំសំណុំរឿងនេះឲ្យបានលឿនប្រកបដោយការទទួលខ្ពស់បំផុតចំពោះជាតិ និងប្រជាជន។ «សូមជឿលើរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្រោមការដឹកនាំរបស់សម្ដេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត»។
សូមចុចអាន៖ កម្ពុជា-បារាំង កំពុងរៀបចំផែនទីបង្ហាញផ្លូវដើម្បីលើកកម្រិតទំនាក់ទំនងជា “ដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រ”
សូមចុចអាន៖ អ្នកវិភាគថៃបារម្ភពីការចាញ់ក្តីនៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្ដរជាតិ ICJ សាជាថ្មី
ជំហររាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានបង្ហាញច្បាស់ៗ អំពីការដោះស្រាយព្រំដែនរវាងកម្ពុជានិងថៃ ដោយលើកឡើងសំណុំរឿងមុំ៣ ប្រសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាមាន់តូច និងប្រាសាទតាក្របី ទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្ដរជាតិ ICJ ប៉ុន្ដែក៏បន្ដយន្ដការដែលមានស្រាប់ដូចជាការដោះស្រាយតាម គណៈកម្មការចម្រុះ ខណ្ឌសីមា និងបោះបង្គោលព្រំដែនគោក (JBC) កម្ពុជា-ថៃ ដែលគ្រោងជួបគ្នានៅថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា ខាងមុខនេះជាដើម។ ប៉ុន្ដែយន្ដការដោះស្រាយទ្វេរភាគីជាប់គាំង ជម្រើសចុងក្រោយគឺបញ្ជូនសំណុំរឿងទៅតុលាការអន្ដរជាតិ។
នៅត្រង់នេះ ឯកឧត្តមប៉ែន បូណា បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ជំហរកម្ពុជានៅរក្សាយកបញ្ហាមុំ៣ ប្រសាទតាមាន់តូច ប្រាសាទតាមាន់ធំ និងប្រាសាទតាក្របី ទៅដោះស្រាយនៅតុលាការអន្ដរជាតិ តែរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា មានសម្ដេចបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានរក្សាយន្ដការដែលមានស្រាប់ដោះស្រាយដោយសន្ដិវិធីតាមរយៈទ្វេរភាគី ប៉ុន្ដែបើមានការជាប់គាំងចំណុចណាមួយនោះជម្រើសចុងក្រោយការប្រើប្រាស់តុលាការអន្ដរជាតិ ICJ ដូចសំណុំរឿងខាងលើ។
សូមជម្រាបជូនថា កងទ័ពថៃបានបើកការបាញ់មុន ចូលក្នុងលេណដ្ឋានកម្ពុជា បណ្ដាលឲ្យយោធិនខ្មែរម្នាក់ស្លាប់នៅវេលាទាបភ្លឺ ថ្ងៃទី២៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥។ មួយថ្ងៃនៃការប៉ះទង្គិចរយៈពេលខ្លី រវាងកងទ័ពកម្ពុជា និងថៃ ប្រទេសកម្ពុជាបានសរសេរកំណត់ទូតទៅកាន់ប្រទេសថៃ ឱ្យបើកការស៊ើបអង្កេតអំពីការបាញ់យោធិនខ្មែរម្នាក់ស្លាប់។
រហូតដល់ថ្ងៃទី២ មិថុនា មានអង្គសមាជព្រឹទ្ធសភា និងរដ្ឋសភា ហើយសម្ដេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា បានលើកឡើងអំពីបញ្ហាតំបន់មុំ៣ ប្រាសាទតាមាន់តូច ប្រាសាទតាមាន់ធំ និងប្រាសាទតាក្របី ទៅតុលាការICJ ហើយអង្គសមាជបានបោះឆ្នោតឯកភាព និងបានចេញសេចក្ដីថ្លែងការរួមគាំទ្ររាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។
នៅថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ក៏បញ្ជាក់ទៅកាន់ភាគីថៃចូលរួមដោះស្រាយដោយសន្ដិវិធីនៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្ដរជាតិ នៅតំបន់ទាំង៤ខាងលើ។ សេចក្ដីថ្លែងការណ៍នេះចង់ឲ្យថៃសហការ ប៉ុន្ដែបើមិនសហការណ៍ក៏កម្ពុជាក៏នៅតែបន្ដនីតិវិធីទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្ដរជាតិ។
នៅថ្ងៃទី៦ ខែមិថុនា សម្ដេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ដ្រីកម្ពុជា ចេញសេចក្តីសម្រេច ស្តីពីការបង្កើតគណៈកម្មការរៀបចំឯកសារដើម្បីប្តឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ករណីតំបន់មុំបី ប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាមាន់តូច និងប្រាសាទតាក្របី។ តែសេចក្ដីសម្រេចនេះត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈអំពីការគណៈកម្មការរៀបចំឯកសារដើម្បីប្ដឹងទៅតុលាការអន្ដរជាតិខាងលើ នៅថ្ងៃទី១០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥។
នៅថ្ងៃទី៦ ខែមិថុនាដដែល លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រាក់ សុខុន រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសនិងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ បានសរសេរលិខិតទៅក្រសួងការបរទេសថៃ ឲ្យចូលរួមយកវិវាទព្រំដែនទៅរកដំណោះស្រាយនៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ។ លិខិតនេះ ធ្វើឡើងក្នុងស្មារតីនៃមិត្តភាព និងប្រកបដោយការប្ដេជ្ញាដ៏ស្មោះត្រង់ ក្នុងការរួមរស់ដោយសន្តិសហវិជ្ជមាន និងសុខដុមរមនា របស់ប្រជាជាតិទាំងពីរ។
ជំហររាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានបញ្ជាក់ច្បាស់ហើយថា បើទោះបីភាគីថៃ មិនព្រំដោះស្រាយតាមយន្ដការតុលាការអន្ដរជាតិ ICJក្ដី ក៏កម្ពុជានៅតែរៀបចំឯការដាក់ពាក្យបណ្ដឹងដដែល។ ការដោះស្រាយណាមួយតាមប្រព័ន្ធតុលាការអន្ដរជាតិ គឺសបញ្ជាក់ឱ្យឃើញអំពីឆន្ទៈរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាចង់ដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនដោយសន្ដិវិធី ដោយមិនចង់ប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធា និងការស្វែងរកយុត្តិធម៌តាមតុលាការយុត្តិធម៌អន្ដរជាតិ ICJ ម៉្លោះហើយកម្ពុជាបាននឹងកំពុងប្រមូលឯកសាររឹងមាំ និងក្រុមជំនាញ ដោយបានបង្កើតគណៈកម្មការជាតិ ដើម្បីរៀបចំសំណុំរឿង និងការត្រៀមខ្លួនយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ផ្នែកច្បាប់ដោះស្រាយនៅតុលាការអន្ដរជាតិ ICJ៕