ប្រាសាទតាក្របីកំពុងក្លាយជាទីចាប់អារម្មណ៍កាន់តែខ្លាំងពីសំណាក់ភ្ញៀវទេសចរជាតិ ក្នុងចំណោមនោះយុវជន យុវនារី ក៏បានមកទស្សនាច្រើនដែរ បន្ទាប់ពីកម្ពុជា និងថៃផ្ទុះជម្លោះបញ្ហាព្រំដែន និងកម្ពុជាបានយកសំណុំរឿងមុំបី ប្រាសាទតាមាន់តូច ប្រាសាទតាមាន់ធំ និងប្រាសាទតាក្របី ដាក់ទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្ដរជាតិ ICJ។
សូមចុចអាន៖ បារមីប្រាសាទតាក្របីធ្លាប់បន្លាចកងទ័ពថៃ
យុវនារី២រូប មកពីខេត្តបន្ទាយាមានជ័យ បានមកទស្សនាប្រាសាទតាក្របី ស្ថិតនៅក្នុងខេត្តឧត្តរមានជ័យ បានបញ្ចេញចំណាប់អារម្មណ៍ថា ការណ៍មកទស្សនានេះតាមរយៈក្រុមគ្រួសារបាននាំយកសម្ភារមួយចំនួនជួយឧបត្ថម្ភដល់កងទ័ព និងចង់មកឲ្យឃើញផ្ទាល់ប្រាសាទរបស់ខ្មែរ ហើយនេះក៏ជាផ្នែកនៃការគាំទ្រទឹកចិត្តកងទ័ពផង ហើយក៏ជាផ្នែកមួយនៃស្មារតីរបស់យុវវ័យ ចូលរួមថែរក្សាប្រាសាទរបស់ខ្មែរ។
រាប់ពីឆ្វេងគឺ កញ្ញា វ៉ាត់ គីមហុង និងក្រុមគ្រួសារ មកពីខេត្តបន្ទាយមានជ័យមកទស្សនាប្រាសាទតាក្របី
ទន្ទឹមនឹងការត្រេកអរបានឃើញអំពីភក្ដីភាពស្មោះស្ម័គ្រការពារទឹកដីពីសំណាក់កងទ័ពខ្មែរនៅលើប្រាសាទតាក្របី និងសម្រស់ដ៏ស្រស់ស្អាតរបស់ប្រាសាទ រួមទាំងបរិស្ថានល្អផងនោះ យុវនារីទាំងពីររូប បានបង្ហាញអារម្មណ៍ឈឺចាប់ផងដែរ ដែលប្រាសាទខ្មែរមានកងទ័ពថៃឈើនៅលើប្រាសាទរបស់ខ្មែរ។
ផ្អែកតាមការលើកឡើងរបស់កងទ័ពប្រចាំនៅប្រាសាទតាក្របី ខេត្តឧត្តរមានជ័យ បានអះអាងថា មួយរយៈចុងក្រោយនេះ ភ្ញៀវទេសចរជាតិបានសម្រុកមកទស្សនាប្រាសាទតាក្របីច្រើន ថ្ងៃខ្លះហក់ឡើងដល់១ពាន់នាក់ ទៅ២ពាន់នាក់ឯណោះ ក្នុងនោះក៏មានយុវវ័យមកទស្សនាច្រើនដែរ។
អនុសេនីយ៍ឯក កុល វន មេបញ្ជាការរងវរសេនាតូច លេខ៤៤៤ ប្រចាំទិសប្រាសាទតាក្របី បានឲ្យដឹងថា ការណ៍ដែលភ្ញៀវទេសចរមកច្រើន អាចមកពីវីដេអូប្រទាំងប្រទិសគ្នា ដែលភាគីថៃបានហាមមិនឲ្យខ្មែរឡើងប្រាសាទពាក់ក្រម៉ាមានសញ្ញាទង់ជាតិខ្មែរ។ សន្ទុះនៃការស្នេហាជាតិរបស់កូនខ្មែរ បានមកទស្សនាផង និងភ្ជាប់អំណោយមកចែកកងកម្លាំង ដើម្បីបង្ហាញពីការសាមគ្គី នៃព្រលឹងខ្មែរតែមួយ។
ពាក់ព័ន្ធការហាមមិនឲ្យភ្ញៀវខ្មែរពាក់ក្រម៉ា មានសញ្ញាទង់ជាតិកម្ពុជា អនុសេនីយ៍ឯក កុល វន បានបញ្ជាក់ទៅកងទ័ពថៃ និងពលរដ្ឋថៃថា សញ្ញាទង់ជាតិកម្ពុជាលើក្រម៉ា គឺជាសញ្ញាព្រលឹងជាតិខ្មែរ ដែលមានលើសំលៀកបំពាក់កងទ័ពកម្ពុជាជាដើម ដែលមិនផ្ទុយពីកិច្ចព្រមព្រៀងគ្នាថា មិនឲ្យលើកទង់ និងការច្រៀងចម្រៀង និងការលេងភ្លេងជាតិ នៅក្នុងប្រាសាទតាក្របី។
អនុសេនីយ៍ឯក កុល វន បានបញ្ជាក់ទៀតថា កងទ័ពថៃគ្មានសិទ្ធហាមឃាត់ការបង្ហាញសញ្ញាទង់ជាតិខ្មែរ លើក្រម៉ានោះទេ ហើយថៃយល់បានឯកភាពលើចំណុចនេះ ។
មកដល់ម៉ោងនេះភ្ញៀវទេសចរអាចមកកម្សាន្តដោយសុវត្ថិភាព ក្នុងនាមកងទ័ពប្រកាសការពារសន្ដិសុខ សណ្ដាប់ធ្នាប់ជូនភ្ញៀវទេសចរខ្មែរ ១០០% និងការប្ដេជ្ញាចិត្តការពារអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា មិនឲ្យបាត់មួយមីលីម៉ែត្រឡើយ។
ទាំងយុវវ័យ និងកងទ័ព បានអំពាវនាវឲ្យភ្ញៀវទេសចរមកទស្សនាប្រាសាទតាក្របីឲ្យកាន់តែច្រើន ដើម្បីគាំទ្រសម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរ និងការគាំទ្រដល់កងទ័ពកំពុងឈរជើងលើប្រាសាទ។ ទន្ទឹមនេះចង់បង្ហាញពីសាមគ្គីភាពជាធ្លុងមួយរបស់ខ្មែរ ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយឲ្យពិភពលោក បានឃើញថាខ្មែរសាមគ្គីផង និងប្រសាទតាក្របីជារបស់ខ្មែរតែមួយគត់។
កាលពីឆ្នាំ២០០៨ ដល់ឆ្នាំ២០១៣ កម្ពុជាថៃបានប៉ះទង្គិចគ្នានៅប្រាសាទព្រះវិហារ ហើយក៏បង្កើតភាពតានតឹងដល់ប្រាសាទតាក្របីផងដែរ។ ១៧ឆ្នាំក្រោយមក នៅថ្ងៃទី២៨ ឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ ទាហានថៃបានលបបាញ់លើកងទ័ពកម្ពុជាបណ្ដាលឲ្យយោធាម្នាក់ស្លាប់។ ចាប់តាំងពីនោះមកស្ថានភាពព្រំដែនចាប់ផ្ដើមតានតឹងកាន់តែខ្លាំង ហើយកម្លាំងយោធាទាំងសងខាងបានបញ្ជូនទៅតំបន់ព្រំដែន និងស្ថានភាពព្រំដែនឈានទៅដល់បិទច្រកទ្វារអន្ដរជាតិដែលផ្ដើមឡើងដោយភាគីថៃមុន។
ជាបន្ដបន្ទាប់ភាគីថៃបានបង្ករហេតុឥតឈប់ឈរមកលើកម្ពុជាខណៈកម្ពុជាបានព្យាយាមអត់ធ្មត់ និងចង់ដោះស្រាយបញ្ហាការប្រឈមនៅតំបន់មុំបី ប្រាសាទតាមាន់តូច ប្រាសាទតាមាន់ធំ និងប្រាសាទតាក្របីតាមយន្ដការអន្ដរជាតិ គឺតុលាការយុត្តិធម៌អន្ដរជាតិ ព្រោះការចរចាទ្វេរភាគីជាច្រើនមិនបានផល ប៉ុន្ដែឯកភាពលើតំបន់ផ្សេងៗ តាមយន្ដការគណៈកម្មការ និងទ្វេរភាគី។
អ្វីដែលភាគីថៃបានបង្កហេតុថ្មីៗនៅអំឡុងខែកក្កដានេះ រួមមាន កាលពីថ្ងៃទី៥ កក្កដា ២០២៥ ភ្ញៀវទេសចរកម្ពុជាបានទៅទស្សនាប្រាសាទតាក្របី បែរជាភ្ញៀវទេសចរថៃ ហាមឃាត់ទេសចរកម្ពុជាបង់ក្រមាខ្មែរ មិនឲ្យថតរូបនិងមានអាកប្បកិរិយាចង់ប្រើហិង្សាមកលើទេសចរកម្ពុជា ហើយកងទ័ពថៃបានការពារអ្នកទេសចររបស់គេបណ្ដាលឲ្យមានប៉ះសម្ដីគ្នារវាងកងទ័ពកម្ពុជានិងថៃនៅពេលនោះ។ យ៉ាងណាមិញ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជាបានបញ្ជាក់ហើយថា ទង្វើរបស់ថៃគឺជាការបំពានច្បាប់ទម្លាប់របស់កងទ័ពខ្មែរនិងថៃនៅលើប្រាសាទតាក្របី ហើយថៃគ្មានសិទ្ធិហាមឃាត់ខ្មែរពាក់ក្រមាមានរូបទង់ជាតិទស្សនានៅប្រាសាទនោះដែរ។
កាលពីថ្ងៃទី៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ វេលាម៉ោង៩ព្រឹក ថៃបានព្យាយាមយករូបព្រះ២អង្គមកដាក់នៅព្រំដែន ដែលករណីនេះឈានដល់កម្លាំងយោធាកម្ពុជា និងកម្លាំងឈុតខ្មៅ តឹងសរសៃកដាក់គ្នា នៅច្រកទ្វារអន្ដរជាតិអានសេះ។ ស្ថានភាពនេះក្រោយមកភាគីថៃបានយករូបបដិមារព្រះពុទ្ធ២អង្គយកទៅដាក់នៅបន្ទាយរបស់គេវិញ។
កាលពីថ្ងៃទី១៣ កក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ទាហានឈុតខ្មៅម្នាក់ និងបក្ខពួកស្លៀកពាក់ស៊ីវិល បានលបវាយពីក្រោយទាហានកម្ពុជា ដែលអ្នកវាយនោះត្រូវបានឲ្យដឹងថាគឺជាមេជល់មាន់ប្រចាំនៅខេត្តនគររាជស៊ីមា។ នៅថ្ងៃដដែលនោះ លោកឧត្តមសេនីយ៍ត្រី នាក់ វង្ស មេបញ្ជាការកងពលតូចថ្មើរជើងលេខ៤២ និងទាហានថៃដឹកនាំដោយមេបញ្ជាការរងភូមិភាគ២ម្នាក់ បានជួបគ្នាដើម្បីពិភាក្សាការងារមួយចំនួន និងក៏ដើម្បីបន្ធូរស្ថានការណ៍នៅតាមព្រំដែនផងដែរ។ ក្រោយកើតហេតុភាគីកម្ពុជាបានប្រតិកម្មនិងតវ៉ាជាមួយភាគីថៃ ហើយមេបញ្ជាការភូមិភាគ២របស់ថៃ បាននាំបុគ្គលទាំង២នាក់មកសុំទោសទាហានរបស់កម្ពុជានៅលើប្រាសាទតាមាន់ធំ នៅវេលាម៉ោង៤រសៀល ថ្ងៃទី១៣ កក្កដា។
រំលងបាន២ថ្ងៃ ចូលដល់ថ្ងៃទី១៥ កក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ចំខួប១៧ឆ្នាំ នៃការប៉ះទង្គិចគ្នារវាងកងទ័ពកម្ពុជានិងថៃ នៅក្នុងសំណុំរឿងប្រាសាទព្រះវិហារនោះ ក្រុមទាហានប៉ារ៉ាថៃ បានរារាំងភ្ញៀវទេសចរកម្ពុជា មិនឲ្យឡើងទៅទស្សនាប្រាសាទតាមាន់ធំ ដែលស្ថិតក្នុងដែនអធិបតេយ្យរបស់កម្ពុជា រហូតមានការប៉ះទង្កិចគ្នាដោយសម្ដី និងរុញច្រានគ្នាមួយប្រាវ តែមិនមានការផ្ទុះអាវុធដាក់គ្នានោះទេ។
យោងតាមការចេញផ្សាយដោយសារព័ត៌មាន Bangkok Post នាថ្ងៃពុធ ទី១៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ នេះថា កាលពីថ្ងៃអង្គារ នេះ មេបញ្ជាការយោធភូមិភាគទី២ ថៃ បាននិយាយថា លោកបានត្រៀមលក្ខណៈរួចរាល់ ដើម្បីបន្ដការហ៊ុមព័ទ្ធប្រាសាទតាមាន់ធំ ដោយរង់ចាំតែការបញ្ជាពីរដ្ឋាភិបាល និងមន្ទីរវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈថៃ ប៉ុណ្ណោះ។
ឆ្លើយតបទៅនឹងបំណងគគ្លើនរបស់ថៃនេះ សម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធិសភានៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា មានប្រសាសន៍ក្នុងសម័យប្រជុំលើកទី៣ ព្រឹទ្ធសភានីតិកាលទី៥ កាលពីថ្ងៃចន្ទ ទី១៤ ខែកក្កដាថា ប្រសិនបើហ៊ានសង់របងព័ទ្ធប្រាសាទមែននោះ អាចធ្វើឱ្យមានជម្លោះកាន់តែខ្លាំងឡើង។ សម្ដេចតេជោបានថ្លែងបន្ដថា កម្ពុជាត្រៀមខ្លួនជាស្រេចសម្រាប់សង្រ្គាមមួយដែលថៃជាអ្នករុញច្រាន៕