នៅក្នុងសេចក្ដីណែនាំរបស់ក្រសួងបរិស្ថាន បានកត់សម្គាល់ថា ជារៀងរាល់ឆ្នាំ នៅរដូវប្រាំងចាប់ពីខែធ្នូ ដល់ខែមេសា គុណភាពខ្យល់នៅតាមបណ្ដារាជធានី-ខេត្ត ទូទាំងប្រទេសមានការធ្លាក់ចុះជាពិសេសកំណើនកំហាប់ភាគល្អិតនិចលអណ្ដែតក្នុងខ្យល់ (PM2.5 និង PM10) អាចមានកម្រិតលើសស្តង់ដារកំណត់ ដែលជាហានិភ័យបង្កផលប៉ះពាល់ដល់សុខភាពសាធារណៈ និង បរិស្ថាន។ បើតាមក្រសួងបរិស្ថាន ប្រភព និងសកម្មភាពសំខាន់ៗ ដែលបង្កឱ្យមានកំណើនកំហាប់ភាគល្អិតនិចលនេះ រួមមាន ភ្លើង ឆេះព្រៃ ការដុតវាលស្មៅ ការដុតសំណល់កសិកម្ម ការដុតរានព្រៃ ការដុតជញ្ជាំង ការដុតសំរាម សំណល់រឹង និងសំណល់ប្លាស្ទិកនៅទីចំហ ការឆេះនៅទីលានចាក់សំរាម និងការបញ្ចេញផ្សែងពីរោងចក្រ ឧស្សាហកម្ម និងយានយន្ត ព្រមទាំងការហុយធូលីពីការដ្ឋានសំណង់ជាដើម។
ជាមួយគ្នានេះ ក្រសួងបរិស្ថាន សង្កេតឃើញថា មានរោងចក្រ សហគ្រាស សិប្បកម្មមួយចំនួនបានយកសំណល់កម្ទេចក្រណាត់មកដុត ក្នុងឡចំហាយ ឡកម្ដៅ ឡឥដ្ឋ ដែលមិនមានបំពាក់ប្រព័ន្ធសម្អាត និងកាត់បន្ថយសារធាតុបំពុលខ្យល់ត្រឹមត្រូវ តាមលក្ខណៈបច្ចេកទេស និងយកសំណល់គ្រប់ប្រភេទក្នុងរោងចក្រទៅដុតនៅក្នុង និងក្រៅបរិវេណរោងចក្រ សហគ្រាស សិប្បកម្ម និងទីសាធារណៈ។
ដើម្បីការពារ និងទប់ស្កាត់បញ្ហាបំពុលខ្យល់នៅកម្ពុជា ក្រសួងបរិស្ថាន បានណែនាំឲ្យគណៈអភិបាលរាជធានី ខេត្ត បន្តធ្វើការជាមួយរដ្ឋបាលក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ និងឃុំ-សង្កាត់ ជំរុញការអនុវត្តវិធានការទប់ស្កាត់ និងកាត់បន្ថយការបំពុលខ្យល់ ដោយត្រូវអប់រំ ណែនាំប្រជាពលរដ្ឋកុំឱ្យដុតវាលស្មៅ សំណល់កសិកម្ម រានព្រៃ គល់ជញ្ជ្រាំង សំរាម សំណល់រឹង និងសំណល់ប្លាស្ទិកនៅទីចំហ និងបង្ការទប់ស្កាត់ការឆេះទីលានចាក់សំរាម។ ទប់ស្កាត់ការហុយធូលីនៅការដ្ឋានសំណង់ និងការដឹកជញ្ជូនសម្ភារសំណង់។
ក្រសួងក៏បានណែនាំឲ្យរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ ធ្វើការសម្អាតធូលី និងធ្វើអនាម័យនៅតាមដងផ្លូវ និងទីសាធារណៈឱ្យបានជាប់ជាប្រចាំ។ ជាមួយគ្នានេះក៏ត្រៀមផងដែរ នូវមធ្យោបាយ សម្ភារ បរិក្ខារ ដើម្បីទប់ស្កាត់ ឬ ពន្លត់ភ្លើង ករណីមានការដុតវាលស្មៅ សំណល់កសិកម្ម រានព្រៃ គល់ជញ្ជ្រាំង និងការដុតសំណល់ផ្សេងៗទៀត។
នៅក្នុងសេចក្ដីណែនាំ ក្រសួងបរិស្ថានបានជំរុញឲ្យរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ ត្រូវចាត់វិធានការជាបន្ទាន់ ដោយអនុលោមទៅតាមក្រមបរិស្ថាន និងធនធានធម្មជាតិ ដោយមិនត្រូវមានការលើកលែងដល់ ម្ចាស់ក្រុមហ៊ុន រោងចក្រ សហគ្រាស និងសិប្បកម្ម ដែលមិនបានអនុវត្តនូវវិធានការរបស់អាជ្ញាធរ ដែលក្នុងនោះរួមមាន៖
១- បញ្ឈប់ការដុតកម្ទេចក្រណាត់ និងសំណល់ឧស្សាហកម្មគ្រប់ប្រភេទនៅក្នុងឡចំហាយ ឡកំដៅ ឬ ឡឥដ្ឋ ដែលមិនមានបំពាក់ប្រព័ន្ធសម្អាត និងកាត់បន្ថយសារធាតុបំពុលខ្យល់ត្រឹមត្រូវតាមលក្ខណៈបច្ចេកទេស។
២- បញ្ឈប់រាល់ការដុតសំណល់គ្រប់ប្រភេទនៅក្នុង និងក្រៅបរិវេណរោងចក្រ សហគ្រាស សិប្បកម្ម និងទីសាធារណៈ។
៣- រៀបចំបំពាក់ប្រព័ន្ធសម្អាតផ្សែងឱ្យបានត្រឹមត្រូវតាមលក្ខណៈបច្ចេកទេស ដើម្បីធានាថាការបញ្ចេញសារធាតុបំពុលខ្យល់ឆ្លើយតបតាមស្តង់ដារបញ្ចេញ។
សូមរំឭកថា កាលពីរដូវបប្រាំងមុន គឺអំឡុងពេលខែធ្នូឆ្នាំ ២០២៤ ដល់ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២៥, ទោះបីជាប្រទេសកម្ពុជាយើង ត្រូវបានអ្នកជំនាញបរិស្ថានអះអាងថា មិនសូវជារងឥទ្ធិពលខ្យល់ពុលខ្លាំងក៏ដោយ ប៉ុន្តែសន្ទុះកើនឡើងនៃធូលីល្អិតនៅក្នុងខ្យល់ (ដែលហៅតាមវិទ្យាសាស្ត្រថា PM2.5) ដែលពេលខ្លះហក់ឡើងដល់ ៥០ មីក្រូក្រាមក្នុងរង្វង់១ម៉ែត្រត្រីគុណ បានបង្កជាកង្វល់ផ្នែកសុខភាពដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ខណៈអ្នកខ្លះរអ៊ូរទាំថាមានបញ្ហាផ្លូវដង្ហើម ផ្ដាសាយ និងក្រហាយភ្នែកជាដើម។
បើតាមមន្ត្រីជំនាញរបស់ក្រសួងបរិស្ថាន បាញឲ្យដឹងថា នៅអំឡុងខែមករា ២០២៥ កម្រិតភាគល្អិតនិចល (PM2.5) មានក្នុងខ្យល់ចន្លោះពី ៤៨.៥២ ដល់ ៥៣.៦១ មីក្រូក្រាមក្នុងរង្វង់១ម៉ែត្រត្រីគុណ ខណៈកម្រិតស្តង់ដារគុណភាពខ្យល់ តម្រូវឲ្យមានភាគល្អិតនិចលត្រឹម ៥០ មីក្រូក្រាម/ម៉ែត្រត្រីគុណ។
សូមបញ្ជាក់ថា ប្រទេសជិតខាងរបស់កម្ពុជា ក៏ទទួលរង ឥទ្ធិពលនៃបញ្ហាខ្យល់ពុលនេះខ្លាំងណាស់ដែរ។ បើតាមសេចក្ដីរាយការណ៍ ទីក្រុងហាណូយ និងទីក្រុងបាងកក ជារឿយៗ កម្រិតភាគល្អិតនិចល (PM2.5) បានហក់ឡើងខ្ពស់ជាង១០០ មីក្រូក្រាម ដែលជាកម្រិតប្រកាសអាសន្ន៕
អត្ថបទ៖ ឈិន ធារ៉ាត់
