ក្នុងខណៈដែលពិភពលោកកំពុងស្ថិតក្នុងភាពមិនប្រាកដប្រជា ទាំងបញ្ហាសន្តិសុខតំបន់ សង្គ្រាមបច្ចេកវិទ្យា និងការប្រែប្រួលសេដ្ឋកិច្ចសកល កម្ពុជាក៏មិនអាចចៀសផុតពីឥទ្ធិពលទាំងនេះបានដែរ។ ក្នុងកាលៈទេសៈដ៏ស្រួចស្រាវនេះ “សុខដុមនីយកម្មសង្គម” មិនមែនគ្រាន់តែជាពាក្យស្លោកនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជា “អាវក្រោះ” ដ៏រឹងមាំបំផុតសម្រាប់ការពារជាតិ។ ដើម្បីរក្សានូវស្ថិរភាព និងការអភិវឌ្ឍទៅមុខ យើងត្រូវការការចូលរួមយ៉ាងសកម្មពីគ្រប់តួអង្គក្នុងសង្គម។
១. រាជរដ្ឋាភិបាល៖ អ្នកនាំមុខ និងអ្នកសម្របសម្រួល
រាជរដ្ឋាភិបាលគឺជាអ្នកចង្អុលបង្ហាញទិសដៅ និងធានានូវយុត្តិធម៌សង្គម។ ដំណោះស្រាយគន្លឹះរួមមាន៖
- ការពង្រឹងអភិបាលកិច្ច និងតម្លាភាព៖ ការអនុវត្តច្បាប់ដោយស្មើភាព និងការកាត់បន្ថយគម្លាតរវាងអ្នកមាននិងអ្នកក្រ តាមរយៈគោលនយោបាយគាំពារសង្គម។
- ការបើកចំហរវេទិកាពិគ្រោះយោបល់៖ បង្កើនការសន្ទនាជាមួយគ្រប់និន្នាការនយោបាយ និងអង្គការសង្គមស៊ីវិល ដើម្បីបង្រួបបង្រួមមតិខុសគ្នា យកមកធ្វើជាកម្លាំងសរុបសម្រាប់កសាងជាតិ។
- ការឆ្លើយតបនឹងព័ត៌មានក្លែងក្លាយ៖ បង្កើនប្រសិទ្ធភាពនៃការផ្តល់ព័ត៌មានពិតឱ្យបានរហ័ស ដើម្បីបង្ការការបែកបាក់សាមគ្គីភាពដែលបង្កឡើងដោយការញុះញង់ពីខាងក្រៅ។
២. អង្គភាពពាក់ព័ន្ធ និងសង្គមស៊ីវិល៖ ស្ពានចម្លង និងអ្នកអប់រំ
ស្ថាប័នអប់រំ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងសមាគមនានា ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបណ្តុះស្មារតី៖
- ការបណ្តុះបណ្តាលសីលធម៌ និងវិជ្ជាជីវៈ៖ ពង្រឹងការអប់រំអំពីតម្លៃនៃសន្តិភាព និងការយោគយល់គ្នាទៅវិញទៅមក ចាប់តាំងពីកម្រិតសាលារៀន រហូតដល់កន្លែងធ្វើការ។
- ការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវ៖ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយត្រូវប្រកាន់ខ្ជាប់នូវក្រមសីលធម៌ ជៀសវាងការប្រើប្រាស់ភាសាស្អប់ខ្ពើម (Hate Speech) ដែលនាំឱ្យមានការរើសអើងក្នុងសង្គម។
- ការចូលរួមក្នុងកិច្ចការសង្គម៖ បង្កើនសកម្មភាពសប្បុរសធម៌ និងការចុះជួយសហគមន៍ដែលរងគ្រោះ ដើម្បីបង្ហាញពីស្មារតី “ខ្មែរជួយខ្មែរ”។
៣. ពលរដ្ឋម្នាក់ៗ៖ កោសិកានៃសុខដុមនីយកម្ម
សុខដុមនីយកម្មពិតប្រាកដ ត្រូវចាប់ផ្តើមចេញពីបេះដូងរបស់ពលរដ្ឋម្នាក់ៗ៖
- ការយល់ដឹងពីសិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ច៖ គោរពច្បាប់រដ្ឋ និងគោរពសិទ្ធិបុគ្គលដទៃ ទោះបីមានមតិផ្ទុយគ្នាក៏ដោយ។
- ការប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមដោយវៃឆ្លាត៖ មុននឹងជឿ ឬចែករំលែកព័ត៌មានណាមួយ ត្រូវពិចារណាឱ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ដើម្បីកុំឱ្យខ្លួនយើងក្លាយជាឧបករណ៍នៃការបំបែកបាក់។
- ស្មារតីជាតិនិយមបែបវិជ្ជមាន៖ ស្រឡាញ់ជាតិដោយឈរលើមូលដ្ឋាននៃចំណេះដឹង និងការរួបរួម មិនមែនស្រឡាញ់ជាតិក្នុងន័យស្អប់ខ្ពើមអ្នកដទៃ ឬបង្កជម្លោះផ្ទៃក្នុងនោះទេ។
៤. តួនាទីស្នូលរបស់យុវជន៖ កម្លាំងចលករនៃនវានុវត្តន៍ និងសាមគ្គីភាព
ក្នុងនាមជាកម្លាំងសកម្ម និងមានចំណេះដឹងផ្នែកបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ យុវជនមានភារកិច្ច ចម្បងៗដូចជា៖
- ការប្រើប្រាស់ឌីជីថលដើម្បីសន្តិភាព៖ យុវជនត្រូវដើរតួជា “អ្នកត្រួតពិនិត្យការពិតដើម្បីទប់ស្កាត់ព័ត៌មានក្លែងក្លាយ និងការប្រើប្រាស់សុន្ទរកថាស្អប់ខ្ពើម ញុះញង់ឬក៏មានន័យរើសអើង នៅលើបណ្តាញសង្គម។ ការបង្កើតមាតិកាដែលស្ថាបនា លើកកម្ពស់វប្បធម៌សន្តិភាព និងការយោគយល់គ្នា គឺជាអាវុធដ៏មានប្រសិទ្ធភាពបំផុត។
- ការក្លាយជាគំរូនៃវប្បធម៌សន្ទនា៖ យុវជនជំនាន់ក្រោយត្រូវហាត់ពត់ខ្លួនឱ្យក្លាយជាមនុស្ស ដែលចេះជជែកវែកញែកដោយប្រើហេតុផល និងភស្តុតាង ជាជាងការប្រើអារម្មណ៍ ឬមនោគមវិជ្ជាជ្រុលនិយម។ ការបើកចិត្តឱ្យទូលាយទទួលយកភាពចម្រុះនៃមតិ គឺជាសញ្ញានៃភាពចាស់ទុំខាងបញ្ញារបស់យុវជន។
- ការចូលរួមក្នុងកិច្ចការស្ម័គ្រចិត្ត និងសង្គម៖ ការចូលរួមក្នុងសកម្មភាពសហគមន៍ ការងារមនុស្សធម៌ និងការជួយសង្គ្រោះក្នុងគ្រាអាសន្ន មិនត្រឹមតែជួយដោះស្រាយបញ្ហាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាជួយបង្កើតទំនាក់ទំនងរវាងមនុស្ស និងមនុស្ស បំបាត់ភាពរើសអើង និងពង្រឹងស្មារតី “ខ្មែរតែមួយ“។
- ការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពដើម្បីឧត្តមភាពជាតិ៖ ការខិតខំរៀនសូត្រ និងការចាប់យកជំនាញឌីជីថល គឺជាការកសាងអំណាចទន់ (Soft Power) សម្រាប់ប្រទេសជាតិ។ កាលណាយុវជនមានចំណេះដឹង និងសេដ្ឋកិច្ចរឹងមាំ ពួកគេនឹងមិនងាយធ្លាក់ក្នុងឧបាយកលនៃការញុះញង់ ដែលនាំឱ្យមានអស្ថិរភាពសង្គមនោះឡើយ។
សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ បញ្ហាប្រឈមទាំងក្នុង និងក្រៅប្រទេស គឺជាវិញ្ញាសាដែលសាកល្បងភាពធន់នៃសង្គមខ្មែរ។ បើកាលណា រដ្ឋាភិបាលមានតម្លាភាព អង្គភាពពាក់ព័ន្ធមានវិជ្ជាជីវៈ និងពលរដ្ឋមានសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ នោះសុខដុមនីយកម្មជាតិ នឹងកើតមានឡើងដោយឯកឯង។ កម្ពុជានឹងមិនត្រឹមតែអាចរស់រានក្នុងព្យុះសកលបានប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែនឹងរឹងមាំជាងមុនតាមរយៈអំណាចនៃ “ឯកភាពជាតិ“។អំណើះតទៅ មិនមែនជាពេលវេលាដែលត្រូវចង្អុលមុខដាក់គ្នានោះឡើយ ប៉ុន្តែគឺជាកាលៈទេសៈដែលគ្រប់គ្នាត្រូវរួមដៃគ្នា ធ្វើសកម្មភាពដែលមានប្រយោជន៍ដល់សង្គមជាតិឲ្យបានកាន់តែសកម្មជាងមុនថែមទៀត។ខ្មែរខ្លាំង គឺមិនមានដោយសារតែខ្មែរម្នាក់ខ្លាំងនោះទេ ប៉ុន្តែគឺដោយសារខ្មែររួមគ្នាខ្លាំងឈរលើស្មារតីឯកភាពជាតិ ការពារបូរណភាពទឹកដី ដើម្បីរក្សាបាននូវភាពគង់វង្សនៃកម្ពុជាជាទីស្រឡាញ់របស់យើង៕
អត្ថបទ៖ត្រយង