ការវិវឌ្ឍចុងក្រោយនៃស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ បាននិងកំពុងចោទជាសញ្ញាសួរយ៉ាងធំចំពោះ «ភាពស្មោះត្រង់ផ្នែកការទូត» របស់អាជ្ញាធរថៃ។ ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីជំនួបសម្របសម្រួលកិច្ចការព្រំដែននៅច្រកទ្វារអន្តរជាតិខ្លងលឹក-ប៉ោយប៉ែត ដែលក្នុងនោះភាគីទាំងពីរ (តំណាងដោយកងកម្លាំងប៊ូរ៉ាផាថៃ និងការិយាល័យសម្របសម្រួលកិច្ចការព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ) បានទម្លាយលទ្ធផលជាវិជ្ជមានចំនួន ៧ ចំណុចឋរួមទាំងការសម្រួលដល់ការបញ្ជូនអ្នកជំងឺ សាកសព និងការប្តេជ្ញាប្រកាន់ខ្ជាប់នូវស្មារតីបទឈប់បាញ់ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ និង MOU ឆ្នាំ២០០០ ស្រាប់តែមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃក្រសួងការពារជាតិថៃបានចេញមុខបដិសេធតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយថៃវិញយ៉ាងឆាប់រហ័ស។
ការចេញមុខបញ្ជាក់របស់អ្នកនាំពាក្យ ក្រសួងការពារជាតិថៃ លោកឧត្តមនាវីត្រី ស៊ុរៈសាន់ ខុងសិរិ ថា «គ្មានការបន្ធូរបន្ថយបើកច្រកទ្វារព្រំដែនដើម្បីទទួលអ្នកជំងឺកម្ពុជាឡើយ» បានបង្កើតជាសភាវៈផ្ទុយគ្នាយ៉ាងច្បាស់ក្រឡែតរវាង «អ្វីដែលបានព្រមព្រៀងលើតុចរចា» និង «អ្វីដែលថ្លែងប្រាប់សាធារណជនថៃ»។
ការកែប្រែសម្តីនៅពេលរងសម្ពាធពីចរន្តនយោបាយ និងក្រុមជ្រុលនិយមក្នុងស្រុក គឺជាឧបសគ្គដ៏ធំបំផុតដែលរារាំងមិនឱ្យដំណោះស្រាយសន្តិភាពព្រំដែនអាចឈានទៅមុខបាន។ នៅពេលដែលតំណាងយោធាថៃថ្នាក់តំបន់យល់ព្រមលើក្របខ័ណ្ឌមនុស្សធម៌ និងការកាត់បន្ថយភាពតានតឹងជាមួយកម្ពុជា ប៉ុន្តែក្រសួងការពារជាតិនៅបាងកកបែរជាប្រញាប់ប្រញាល់ចេញមុខកែប្រែអត្ថន័យ ដើម្បីស្ដារមុខមាត់ ឬទប់ទល់នឹងការរិះគន់ពីពលរដ្ឋខ្លួន វាកំពុងបង្ហាញថា ថៃមិនទាន់មានឯកភាពជាតិលើនយោបាយការបរទេស និងការកសាងទំនុកចិត្តទ្វេភាគីនៅឡើយ។
ប្រសិនបើថៃនៅតែបន្តប្រកាន់យកជំហរ «ក្នុងជំនួបនិយាយផ្សេង ពេលប្រឈមមុខនឹងសម្ពាធពីពលរដ្ឋខ្លួននិយាយផ្សឹង» តើកម្ពុជាអាចយក «សេចក្តីទុកចិត្ត» ពីណាបាន? ដំណោះស្រាយឈ្នះ-ឈ្នះ និងសន្តិភាពយូរអង្វែង មិនអាចកើតមានឡើងនៅលើគ្រឹះនៃភាពទន់ជ្រាយខាងនយោបាយ និងការកែប្រែសម្តីតាមចរន្តសង្គមរបស់អ្នកនយោបាយឬកងទ័ពថៃបែបនេះឡើយ។
តើការផ្លាស់ប្តូរជំហរចុះឡើងៗរបស់ថៃនេះ ជាយុទ្ធសាស្ត្រទាញពេលវេលា (Delaying Tactics) ដើម្បីបន្តកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជាដោយខុសច្បាប់ជាបណ្តោះអាសន្ន ឬយ៉ាងណា?
ក្នុងបរិបទដែលរាជរដ្ឋាភិបាលថៃកំពុងជួបប្រទះសម្ពាធនយោបាយ និងវិបត្តិផ្ទៃក្នុងដ៏ក្តៅគគុក ការលើកយកប្រធានបទព្រំដែន និងការបង្ហាញជំហររឹងត្អឹងដាក់ប្រទេសជិតខាង តែងតែជា «សន្លឹកបៀរនយោបាយ» ដ៏មានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់អ្នកនយោបាយថៃក្នុងការបង្វែរចំណាប់អារម្មណ៍សាធារណជន ។
ជារឿយៗ អ្នកនយោបាយថៃប្រើបញ្ហាព្រំដែនដើម្បីបង្ហាញពីភាពខ្លាំងរបស់រដ្ឋាភិបាលខ្លួនចំពោះជំហរទប់ទល់នឹងប្រទេសជិតខាង ដែលអាចទាញបានការគាំទ្រពីក្រុមជ្រុលនិយម។ ការជួបចរចា ប៉ុន្តែពន្យារពេលវាស់វែងព្រំដែននៅលើដីពិតប្រាកដ គឺជាល្បិចដែលធ្វើឱ្យកិច្ចព្រមព្រៀមបច្ចេកទេសនៅតែជាប់គាំង ជាឱកាសឱ្យថៃនៅតែអាចបន្តរក្សាវត្តមានយោធា គ្រប់គ្រងលើតំបន់ជម្លោះដោយខុសច្បាប់បានយូរអង្វែងទៅមុខទៀត។
អ្វីដែលកម្ពុជា និងសហគមន៍អន្តរជាតិចង់បាន គឺ «ភាពស្មោះត្រង់ដែលអាស្រ័យលើអង្គហេតុ និងការអនុវត្តជាក់ស្តែង»។ ប្រសិនបើថៃពិតជាមានឆន្ទៈក្នុងការបញ្ចប់ជម្លោះ និងអនុវត្តតាម MOU ឆ្នាំ២០០០ ព្រមទាំងសេចក្តីថ្លែងការណ៍បទឈប់បាញ់យ៉ាងពិតប្រាកដមែននោះ ភាគីថៃត្រូវតែហ៊ានឈរលើស្មារតីនៃកិច្ចប្រជុំទ្វេភាគី ហើយទប់ទល់នឹងសម្ពាធនយោបាយក្នុងស្រុកដោយភាពក្លាហាន។
ការប្រើយន្តការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានបកស្រាយបង្វែរដានពីសំណាក់ថៃ មិនត្រឹមតែបំផ្លាញបរិយាកាសនៃ «ភាពជឿជាក់រវាងគ្នានិងគ្នា» (Mutual Trust) ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវានឹងប្រែក្លាយកិច្ចព្រមព្រៀងទាំងឡាយដែលបានខិតខំកសាងឡើង ឱ្យទៅជាត្រឹមតែ «ក្រដាសមួយសន្លឹក» ដែលគ្មានតម្លៃអនុវត្ត។ ប្រសិនបើថៃនៅតែបន្តលេងល្បិចឌឺដង និងផ្លាស់ប្តូរជំហរតាមខ្យល់នយោបាយបែបនេះ ដំណើរការកសាងសន្តិភាពនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ នឹងនៅតែបន្តស្ថិតក្នុងភាពស្រពិចស្រពិល ហើយអ្នកដែលរងគ្រោះពិតប្រាកដគឺប្រជាពលរដ្ឋស៊ីវិលនៃប្រទេសទាំងពីរដែលរស់នៅតាមព្រំដែននោះឯង៕
