សេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាស្តីពីដំណើរការផ្សះផ្សាជាកាតព្វកិច្ចក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS) បញ្ជាក់សារដ៏សំខាន់មួយ «នៅពេលមានវិវាទ កម្ពុជាជ្រើសរើសច្បាប់ ជ្រើសរើសការចរចា និងជ្រើសរើសសន្តិភាព»។ នេះបើតាមឯកឧត្តម នេត្រ ភក្ត្រា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន នៅថ្ងៃទី១០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦។
ការនាំបញ្ហាទៅក្នុងក្របខណ្ឌ UNCLOS មិនមែនជាការបង្កើតជម្លោះថ្មីទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាជាការប្រើប្រាស់យន្តការដែលច្បាប់អន្តរជាតិបានបង្កើតឡើងសម្រាប់រដ្ឋភាគី ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយនៅពេលការចរចាធម្មតាជួបភាពជាប់គាំង។ ការប្រើយន្តការផ្លូវច្បាប់មិនមែនជាការប្រឈមមុខទេ វាជាជម្រើសជំនួសការប្រឈមមុខ។
ចំណុចនេះកាន់តែមានន័យ ព្រោះកម្ពុជាបានបញ្ជាក់ថា ខ្លួនចូលរួមក្នុងដំណើរការនេះដោយស្មារតីស្ថាបនា សុច្ឆន្ទៈ និងការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ។ នេះបង្ហាញថា កម្ពុជាមិនស្វែងរកការបង្កើនភាពតានតឹងទេ ប៉ុន្តែស្វែងរកដំណោះស្រាយដែលមានមូលដ្ឋានលើច្បាប់ អាចព្យាករបាន និងអាចទទួលយកបានដោយសន្តិវិធី។
ដូច្នេះ សំណួរសំខាន់មិនមែនថា «ហេតុអ្វីកម្ពុជាប្រើ UNCLOS?» នោះទេ។ សំណួរគឺ៖ ប្រសិនបើមានយន្តការសន្តិវិធីមួយដែលភាគីទាំងពីរបានទទួលយកតាមរយៈការចូលជាភាគីនៃអនុសញ្ញា ហេតុអ្វីមិនប្រើវាដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយ?
ច្បាប់អន្តរជាតិមានតម្លៃនៅពេលរដ្ឋគោរពវា ទាំងនៅពេលដែលវាងាយស្រួល និងនៅពេលដែលវាទាមទារឱ្យភាគីអង្គុយចរចាលើបញ្ហាលំបាក។ គោលការណ៍មិនអាចត្រូវបានទទួលយកនៅពេលមានប្រយោជន៍ ហើយបដិសេធនៅពេលមិនស្របនឹងជំហររបស់ខ្លួនបានទេ។
កម្ពុជាបានបង្ហាញផ្លូវរបស់ខ្លួនច្បាស់៖ មិនប្រើកម្លាំងដើម្បីបញ្ចប់វិវាទ មិនបង្កើតស្ថានភាពជាក់ស្តែងដោយឯកតោភាគី ប៉ុន្តែប្រើការទូត ការចរចា និងច្បាប់អន្តរជាតិ។ ការជ្រើសរើស UNCLOS គឺជាការជ្រើសរើសសន្តិភាព។ ការជ្រើសរើសការផ្សះផ្សា គឺជាការជ្រើសរើសការចរចាជំនួសការប្រឈមមុខ។ ហើយការជ្រើសរើសច្បាប់ជំនួសកម្លាំង គឺជាគោលការណ៍ដែលរដ្ឋទាំងអស់គួរតែអាចគាំទ្របាន។
កម្ពុជាមិនស្វែងរកជ័យជម្នះតាមរយៈកម្លាំងទេ។ កម្ពុជាស្វែងរកដំណោះស្រាយតាមរយៈច្បាប់។ UNCLOS មិនមែនជាឧបករណ៍សម្រាប់បង្កើនជម្លោះទេ ប៉ុន្តែជាយន្តការដើម្បីកុំឱ្យវិវាទក្លាយជាជម្លោះបាន។ ជម្លោះដែលនាំដល់សង្គ្រាមបំផ្លិចបំផ្លាញ៕