ដោយ៖ អ្នកតាមដានព្រឹត្តិការណ៍សង្គម
ការឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ (Online Scam) គឺជាជំងឺមហារីកនៃឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែនដ៏ស្មុគស្មាញមួយ ដែលកំពុងលុកលុយ និងបង្កផលប៉ះពាល់ដល់ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងប្រទេសជាច្រើនជុំវិញសកលលោក រួមទាំងកម្ពុជាផងដែរ។ ចំពោះមុខបញ្ហានេះ កម្ពុជាមិនដែលបដិសេធ ឬបិទភ្នែកមើលនោះឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាបានបង្ហាញជំហរយ៉ាងច្បាស់លាស់ ក្នុងការទទួលស្គាល់ការពិតនិងបានដាក់ចេញនូវក្របខ័ណ្ឌគតិយុត្តនិងយុទ្ធនាការបង្ក្រាបជាបន្តបន្ទាប់ រហូតមានការទទួលស្គាល់ពីបណ្តាលប្រទេសនានាជាច្រើន។ ជាមួយគ្នានេះ ធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃសន្និសីទអន្តរជាតិស្តីពីការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងអំពើឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យានានាពេលថ្មីនេះរបស់កម្ពុជា ក៏ជាការផ្ញើសារប្តេជ្ញាចិត្តដោយឥតងាករេទៅកាន់ពិភពលោក ក្នុងការចូលរួមបង្ក្រាបនិងបោសសម្អាតបទល្មើស សកលមួយនេះផងដែរ។
ដូច្នេះ នៅពេលមានការកាយគាស់ ឬចុះផ្សាយឡើងវិញនូវរបាយការណ៍ស្ដីពីទីតាំងឆបោក និងជនរងគ្រោះនៅកម្ពុជានាពេលនេះ សំណួរគន្លឹះដែលសាធារណជន និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយគួរចោទសួរ មិនមែនត្រឹមតែ «តើបញ្ហានេះធ្លាប់កើតឡើងឬទេ?» នោះឡើយ ប៉ុន្តែត្រូវពិនិត្យមើលឱ្យស៊ីជម្រៅថា «តើព័ត៌មាននោះកើតឡើងតាំងពីពេលណា? តើស្ថានភាពជាក់ស្តែងបានប្រែប្រួលយ៉ាងណា? និងតើវិធានការចំពោះមុខអ្វីខ្លះដែលអាជ្ញាធរបានអនុវត្តជាបន្តបន្ទាប់?»
១. បរិបទ និងកាលបរិច្ឆេទ៖ ព្រំដែនរវាង «អតីតកាល» និង «បច្ចុប្បន្នភាព»
សារព័ត៌មានអន្តរជាតិ Al Jazeera តាមរយៈកម្មវិធី 101 East ធ្លាប់បានផ្សាយអត្ថបទ និងវីដេអូស៊ើបអង្កេតជាបន្តបន្ទាប់ Ranging ពីអត្ថបទ «Meet Cambodia’s cyber slaves» ក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ២០២២ រហូតដល់ការផ្សាយចុងក្រោយនៅថ្ងៃទី១០ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ អំពីគម្រោង Long Bay តារាសាគរ ក្នុងខេត្តកោះកុង។ របាយការណ៍ទាំងនោះបានលើកឡើងពីការលួចចូលដីឡូត៍ ការប្រែក្លាយអគារការិយាល័យ និងការចោទប្រកាន់លើការបង្ខាំងសេរីភាពមនុស្ស ព្រមទាំងការសង្ស័យពាក់ព័ន្ធនឹងបទល្មើសផ្សេងៗ។
ទោះជាយ៉ាងណា នៅក្នុងក្រមសីលធម៌ និងគុណតម្លៃសារព័ត៌មាន ការយកទិន្នន័យចាស់មកផ្សាយឡើងវិញ ឬការផ្សាយផ្អែកលើការអះអាងតាមលក្ខណៈជាឯកតោភាគីដែល «មិនទាន់ត្រូវបាន ផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយឯករាជ្យឬដោយអាជ្ញាធរតុលាការ» គឺជារូបភាពមិនគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ។ ការរំលឹកពី បញ្ហាមិនមែនជាកំហុសនោះទេ ប៉ុន្តែការមិនបែងចែករវាង «ស្នាមរបួសពីអតីតកាល» និង «សកម្មភាពព្យាបាលនាពេលបច្ចុប្បន្ន» អាចធ្វើឱ្យសាធារណជនភាន់ច្រឡំ និងមើលរំលងកិច្ចខិតខំ ប្រឹងប្រែងពិតប្រាកដដែលសមត្ថកិច្ចបាន និងកំពុងអនុវត្តយ៉ាងសកម្ម។
២. ភស្តុតាង និងតួលេខជាក់ស្តែងនៃកិច្ចប្រតិបត្តិការបង្ក្រាប
ឆន្ទៈនៃការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹង Online Scam របស់កម្ពុជា មិនមែនត្រឹមតែជាពាក្យស្លោក ឬសេចក្តីថ្លែងការណ៍នៅលើក្រដាសនោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវបានបញ្ជាក់តាមរយៈលទ្ធផល និងប្រតិបត្តិការជាក់ស្តែងនៅលើដី៖
យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានកម្ពុជា (AKP) នៅថ្ងៃទី២១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយផ្អែកលើការថ្លែងរបស់ លោក ទូច សុខៈ អ្នកនាំពាក្យរងក្រសួងមហាផ្ទៃ បានឱ្យដឹងថា ក្នុងរយៈពេល ៦ ខែដំបូងនៃឆ្នាំ២០២៦ អាជ្ញាធរកម្ពុជាបានបើកប្រតិបត្តិការក្តៅចុះឆែកឆេរទីតាំងឆបោកអនឡាញចំនួន ៤៨៨ ទីតាំង និងបានឃាត់ខ្លួនជនសង្ស័យសរុប ២០,៩២៦ នាក់ (មាន ៣៨ សញ្ជាតិ)។
ក្នុងចំណោមអ្នកដែលត្រូវបានឃាត់ខ្លួន៖
- ២,៦៣៧ នាក់ (២៦ សញ្ជាតិ) ត្រូវបានបញ្ជូនទៅផ្តន្ទាទោសតាមនីតិវិធីតុលាការ។
- ១,៦៦៦ នាក់ (១៤ សញ្ជាតិ) ត្រូវបានអប់រំ និងធ្វើកិច្ចសន្យាឈប់ប្រព្រឹត្តមុនពេលអនុញ្ញាតឱ្យត្រឡប់ទៅវិញ ខណៈករណីផ្សេងទៀតកំពុងស្ថិតក្នុងនីតិវិធីជំនាញ។
- ការអនុវត្តអនុក្រឹត្យលេខ ០៣៖ សមត្ថកិច្ចបានចុះត្រួតពិនិត្យទីតាំងចំនួន ២៨,៥១២ កន្លែង (គ្របដណ្តប់លើមនុស្សជាង ១០ ម៉ឺននាក់) និងបានត្រួតពិនិត្យតាមដងផ្លូវជាង ២១,០០០ លើក ដោយបានរកឃើញជនបរទេសគ្មានឯកសារអន្តោប្រវេសន៍ចំនួន ២,៣៤០ នាក់។
- ការបណ្តេញចេញ និងការសង្គ្រោះ៖ ក្នុងឆមាសទី១ ឆ្នាំ២០២៦ កម្ពុជាបានបណ្តេញជនបរទេសចេញពីប្រទេសសរុប ៤៦,៤៧៤ នាក់ ដោយក្នុងនោះមាន ១៦,៨៧៤ នាក់ (៣៤ សញ្ជាតិ) ពាក់ព័ន្ធផ្ទាល់នឹងសកម្មភាពឆបោកតាមប្រព័ន្ធស៊ីប័រ។ ជាមួយគ្នានេះ សមត្ថកិច្ចបានសង្គ្រោះជនរងគ្រោះចំនួន ៣០ នាក់ (២៥ នាក់ពីរូបភាពកេងប្រវ័ញ្ចផ្លូវភេទ និង ៥ នាក់ពីការជួញដូរមនុស្ស) ព្រមទាំងបានឃាត់ខ្លួនជនសង្ស័យ ១៨ នាក់ និងកំណត់មុខសញ្ញាចាប់ខ្លួន ៨ នាក់ផ្សេងទៀត។
- ការចាត់វិធានការលើទីតាំង និងហិរញ្ញវត្ថុ៖ អាជ្ញាធរបានបិទ និងគ្រប់គ្រងការបិទទីតាំងមិនរៀបរយចំនួន ៥២១ កន្លែង, បំពាក់កាមេរ៉ាសុវត្ថិភាពចំនួន ៤៥៧ គ្រឿងនៅតាមទីតាំងបង្ក្រាប ២០១ កន្លែង, បើកការស៊ើបអង្កេតលើករណីលាងលុយខ្វក់ចំនួន ៨៥ ករណី ព្រមទាំងពិន័យជាប្រាក់សរុប ៨២២.២៤ លានរៀល (ប្រមាណ ២០៥,៥៦០ ដុល្លារ) ទៅលើម្ចាស់អចលនទ្រព្យដែលមិនបានរាយការណ៍ពីវត្តមានជនបរទេស។
- យុទ្ធនាការបន្តក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦៖ សមត្ថកិច្ចបានបន្តចុះបង្ក្រាបមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកបច្ចេកវិទ្យាបន្ថែមចំនួន ៨៥ ទីតាំង, ឃាត់ខ្លួនជនសង្ស័យ ១,២៥៥ នាក់ (១៣ សញ្ជាតិ) និងធ្វើការបណ្តេញចេញ ៥៧៤ នាក់ (១១ សញ្ជាតិ)។
លទ្ធផលដែលសម្រេចបានរបស់សមត្ថកិច្ចនិងអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធកម្ពុជាក្នុងការបង្ក្រាបបទល្មើសឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យានាពេលកន្លងមកនេះ គឺជាភស្តុតាងដែលមិនអាចបដិសេធបាន អំពីទំហំនៃប្រតិបត្តិការ និងការលះបង់របស់កងកម្លាំងអនុវត្តច្បាប់កម្ពុជា ក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំង និងលុបបំបាត់បទល្មើសឆ្លងដែននេះ។
៣. តារាសាគរ និងលក្ខណៈស្មុគស្មាញនៃឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន
ការវាយប្រហារ និងការចុះបង្ក្រាបទីតាំងធំៗនៅតំបន់តារាសាគរ និងតំបន់ផ្សេងទៀត គឺសរបញ្ជាក់ឲ្យឃើញពីកិច្ចខិតខំ នៃការបំបែកសម្បុកឧក្រិដ្ឋជន។ ប៉ុន្តែ យើងក៏ត្រូវទទួលស្គាល់នូវភាពជាក់ស្តែងថា ក្រុមឧក្រិដ្ឋជនឆ្លងដែនតែងតែមានល្បិចកលកែប្រែទម្រង់ ប្រែប្រួលវិធីសាស្ត្រ និងបំបែកជាក្រុមតូចៗដើម្បីគេចវេះពីសមត្ថកិច្ច។
ដូច្នេះ ការវាយតម្លៃលើកម្ពុជា មិនគួរមើលត្រឹមតែអគារ ឬទីតាំងដែលធ្លាប់មានបញ្ហានោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវមើលលើ «សមត្ថភាព និងភាពជឿជាក់នៃការប្រយុទ្ធប្រឆាំងឥតឈប់ឈរ»របស់សមត្ថកិច្ចនិងអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធរាប់ចាប់ពីការកាត់ផ្តាច់ប្រភពហិរញ្ញវត្ថុ ការកាត់ទោសអ្នកប្រព្រឹត្ត រហូតដល់ការ សហការរៀបចំយន្តការការពារជនរងគ្រោះ។
៤. កម្ពុជា៖ ប្រជាជាតិដែលរងគ្រោះដោយសារឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន
ទស្សនៈវាយតម្លៃដោយចោទប្រកាន់ជារួមថា ប្រជាជាតិមួយទាំងមូលត្រូវទទួលខុសត្រូវលើអំពើទុច្ចរិត របស់ក្រុមឧក្រិដ្ឋជនមួយក្តាប់តូច គឺជាការខុសឆ្គងនិងនាំមកនូវភាពអយុត្តិធម៌ជាខ្លាំងសម្រាប់ជនភាគច្រើនដែលមិនបានប្រព្រឹត្តកំហុស។បណ្តាប្រទេសជាច្រើន ស្ថាប័នអន្តរជាតិនិងសូម្បីតែ Al Jazeera ផ្ទាល់ ក៏ទទួលស្គាល់ដូចៗគ្នាថា បណ្តាញ Cyber Scam មានរចនាសម្ព័ន្ធឆ្លងដែន ប្រើប្រាស់ បច្ចេកវិទ្យាបិទបាំងអត្តសញ្ញាណ មានអ្នករៀបចំ និងអ្នកគ្រប់គ្រងលំហូរប្រាក់នៅតាមបណ្តាប្រទេសនានាជាច្រើន។
កម្ពុជាខ្លួនឯង គឺជាអ្នករងគ្រោះយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ៖ ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាត្រូវបានគេបោកប្រាស់ប្រាក់កាស កេរ្តិ៍ឈ្មោះ និងកិត្តិយសរបស់ប្រទេសជាតិនៅលើឆាកអន្តរជាតិត្រូវបានប៉ះពាល់ បរិយាកាសវិនិយោគ និងទេសចរណ៍ត្រូវបានរំខាន។ ជាក់ស្តែង រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន ឯកឧត្តម នេត្រ ភក្ត្រា បានគូសបញ្ជាក់កាលពីពេលថ្មីៗនេះថា «កម្ពុជាទទួលស្គាល់ថា Online Scam ជាបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរ ហើយកម្ពុជាក៏ជាជនរងគ្រោះនៃឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែននេះដែរ» ដែលទាមទារឱ្យមានការចូលរួមប្រយុទ្ធប្រឆាំងពីសហគមន៍អន្តរជាតិទាំងមូល។
ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹង Cyber Scam មិនមែនជាការងារឯកតោភាគីដែលប្រទេសកម្ពុជាអាចធ្វើបានតែម្នាក់ឯងនោះទេ វាទាមទារឱ្យមានកិច្ចសហការពីប្រទេសជាប្រភពនៃជនរងគ្រោះ ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យា ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ និងប៉ូលីសអន្តរជាតិ (Interpol)។
សារព័ត៌មានមានតួនាទីសំខាន់ណាស់ក្នុងការលាតត្រដាងភាពអយុត្តិធម៌ ប៉ុន្តែដើម្បីឱ្យការរាយការណ៍នោះប្រកបដោយវិជ្ជាជីវៈ និងតុល្យភាព ការបញ្ជាក់កាលបរិច្ឆេទ ការពិនិត្យមើលការវិវត្តថ្មីៗ និងការរាយការណ៍អំពីសកម្មភាពបង្ក្រាបនាពេលបច្ចុប្បន្ន គឺជាកាតព្វកិច្ចដែលមិនអាចមើលរំលងបាន៕